Ұлттық мәдениетімізді әлемге таныстырып жүрген қазақ қыздары кім

Наурыз
салт-дәстүрлермен ғана шектелмейді

Бұл қозғалыстың, күштің және өміршеңдіктің мерекесі, Ұлы Даланың ежелгі ойындары мен жарыстарын қазіргі дәуірде жандандырады. Бұл арнайы жоба ұлттық ойындар мен қозғалыс мәдениетінің Қазақстан әйелдері үшін қалай шабыт, күш және өзін-өзі тану көзіне айналатынын көрсетеді.

Шабыт

Олар дәстүрден күш алып, оны қазіргі заманға қайта түсіндіреді.

Ауқым

Олар Қазақстанды ұлттық және халықаралық аренада абыроймен таныстырады.

Бостандық

Олар «әйелдікі емес» дейтін
салалар туралы стереотиптерді батыл түрде бұзады.

Жылдамдық

Олар шаң ілеспес жылдамдығымен ерекшеленеді.

Құсбегілік, тазы өсіру мен ат спорты қазіргі таңда қазақылықтың коды секілді. Ал мұны шетелге таныстырып, халықаралық аренада ұлттық спорт пен мәдениетімізді таратып жүрген қыздар да жетерлік. Олар үшін ұлт мәдениеті құр сөз емес, өмірдің бір бөлігіне айналған. Stan.kz ұлттық спорт түрлерімен айналысып, шетелге танытқан арулардан сұхбат алып көрді.
Жоба Ozon Қазақстан маркетплейсімен бірге дайындалды.

Малика Серік

Ат спортының шебері

Малика Серік – Сеулде өткен Азия Федерациясы Кубогының бірінші орын иегері. Бойжеткен сайысқа 100 см маршрутта бақ сынаған еді. Бала күнінен аттың жалында өскен Малика бүгінде кәсіби спортшыға айналған.

«Жылқы – өте сезімтал, асыл жануар. Ол сенің мінезіңді, көңіл күйіңді бірден сезеді. Сондықтан ат спорты маған тек физикалық дайындық емес, ең алдымен сабыр мен жауапкершілікті үйретті. Әр жаттығуда өз-өзіңді тәрбиелейсің. Бала күнімде өнердің түр- түрімен айналыстым. Алайда аттың үстінде өзімді еркін сезінетінмін. Уақыт өте еркіндік сезімі үлкен мақсатқа айналды», – дейді Малика Серік.

Спортшының сөзінше, бірнеше минут өнер көрсету үшін бірнеше ай дайындық керек. Ал күн сайынғы аттың күтімі мен физикалық дайындық үздіксіз процесс дейді.

«Сырт көзге ат спорты шынында да әдемілік пен еркіндік сияқты көрінеді. Бірақ сол бірнеше минуттық өнердің артында айлар, тіпті жылдар бойы төгілген еңбек жатыр. Менің өзім осы салада 10 жыл жүрмін. Бір жарысқа дайындалу тек жарыс күнімен шектелмейді. Күн сайынғы аттың күтімі, физикалық дайындық, өз -өзіңмен жұмыс – бәрі үздіксіз процесс. Кейде күніне бірнеше сағатымды тек жаттығуға арнаймын. Бір деңгейге көтерілу үшін жылдар қажет. Себебі бұл жерде тек сен емес, атың да бірге өседі. Оның физикалық формасы, психологиялық дайындығы, сенім деңгейі – бәрі уақытпен қалыптасады», – деп қосты ол.

Малика Серік атқа отырғанда бойында ерекше қуат оянатынын айтады. Ал атпен байланыс орнату, мінезін түсіну қанда бар қасиет дейді.

«Қазақ үшін ат жай көлік емес, рухтың жалғасы. Атқа мінген сайын бойымда бір ерекше қуат оянады. Бұл – бәлкім, сол дала қанының дүбірі шығар. Заманауи ат спортының тәртібі мен ережесі бар, бәрі жүйелі. Бірақ соның ішінде де мен қазақтың болмысын сезінемін. Ұлттық спортқа бет бұруыма да осы “ішкі шақыру” әсер етті. Себебі мен үшін ат спорты тек медаль мен нәтиже емес. Бұл – тарихпен байланыс, тамырды ұмытпау. Әр жарысқа шыққанда тек өз атымды емес, бабалардың рухын да сезінетіндеймін», – деді Малика Серік.

Әр жарысқа шыққанда бабалардың рухын да сезінетіндеймін

Спортшы әлемдік аренада қазақтың атқа деген ерекше құрметін көрсеткісі келетінін жеткізді. 

«Менің басты мақсатым – ұлттық спортты әлемге таныту. Бұл, расында, үлкен жауапкершілік. Себебі біз атқа жай спорт ретінде қарамаймыз, ол – біздің тарихымыз, мәдениетіміз. Малика Серіктің «қолтаңбасы» – еңбекқорлық, тұрақтылық және ұлттық рух деп ойлаймын. Мен өз ісім арқылы қазақ қыздарының да ат спортына үлкен үлес қоса алатынын көрсеткім келеді. Егер менің жолым біреуге шабыт беріп, ұлттық спортқа қызығушылық оятса, сол мен үшін ең үлкен жетістік», – деп түйіндеді бойжеткен.

Меруерт Есенова

Тазы өсірген бойжеткен

Этноорталық ашып, қазақтың рухани әрі мәдени құндылықтарын насихаттап жүргендердің бірі – Меруерт Есенова. Бұрын кикбоксингпен шұғылданған ару қазір тазы өсіріп, қазақы ит тұқымын әлемге таныстырып келеді. 

«Көбі мені ауылда өскен не тазыны кішкентайынан асырайды деп ойлайды. Бірақ бұған дейін ұлттық спортқа қатысым болмаған, тек кикбоксингпен шұғылдандым. Жарақатқа байланысты 21 жасымда спорттан кеткен соң, іштегі рухты ұлттық спортқа бағыттадым. Жамбы атудан бастап, жарыстарға қатыстым. Кейін жылқы бақтым. Арасында ат үстінде садақ ату спортымен де шұғылдандым. Осылай тазы бағуға келдім. Тазы Қызыл кітапқа енген, таза қанды иттердің саны аз. Іздене келе тазы өсіретін қыздардың аз екенін білдім. Оның үстіне тазы өте таза жануар, үйді де күзетеді, аңға да шығады», – деп сөзін бастады кейіпкеріміз.

Тазы өте таза жануар, үйді де күзетеді, аңға да шығады

Меруерт «қазақ жастары тазыны көруі керек, тазының саны артсын» деген оймен Ақсауыт есімді тазыны бағып бастағанын айтады.

«Көбі Ақсауыт деген есіміне қызығады, бірақ 7 айына дейін күшігіме ат қоя алмадым. Мінезіне, ерекшелігіне қарап, ойлана келе осы атты таңдадым. Қазір атына заты сай,
9 айлық кезінде тауға барғанда Ақсауыт мені қорғау үшін өзінен бірнеше есе үлкен төбетпен төбелесіп, қуып жібергені әлі есімде. Қазір Ақсауытпен түрлі жарыстарға қатысамыз, соның ішінде жылдамдыққа қатысты, сән жарыстары да бар. Сондай-ақ Ақсауыттың тазақанды екенін растайтын халықаралық құжаты бар. Мұны алу да оңай емес, ол үшін халықаралық сайыста жеңуі керек. Сосын иттің сүйегінің орналасуы, қаны мен гені, барлығын егжей -тегжейлі тексереді. Қазір осы құжаттың арқасында әлемдік сайыстарға қатыса береміз», – деп баяндады Меруерт Есенова.

Меруерттің айтуынша, тазы өте таза жануар, адамды жаламайды. Үйдің алдын да былғамайды. 

«Оның үстіне тамақ талғамайды, бергеніңді жей береді. Осы тұрғыдан да тазы үйде асырауға ыңғайлы. Тек күш -қуаты үнемі тасып тұрады, уақыт бөліп серуенге шығарып отыру қажет», – деп сөзін аяқтады ол.

Аяжан Даниярқызы

Бүркітті қолға үйреткен

Қазақта кең тараған құсбегілікті жанына серік еткен арулардың бірі – Аяжан Даниярқызы.
22 жастағы бойжеткен бүркіт бағуға ұлттық спортпен шұғылдану арқылы келген. 6-7 келі болатын бүркітті қолға қондыру бір бөлек, көкте самғай ұшатын жыртқыш құстың тілін табу
да оңай емес дейді. 

«Бастапқыда этно – өнер орталығында жарты жылдай садақ атумен шұғылдандым. Ал ұстазымыз Сұлтансері Бекетұлының бүркіті бар еді. Жаттығуға барып жүргенде ағайымыздың бүркітін баптауға көмектестік. Осылай құсбегілікке келдім. Кейін Сұлтансері Бекетұлымен бірге бүркітшілікті, қазақтың ұлттық өнерін әлемге танытуды ойға алдық. Бастапқыда, әрине, физикалық тұрғыдан қиын болды. Бүркіттің орташа салмағы 6-7 келі. Оны қолда бір деңгейде ұстап тұру қиын, тіпті мықты спортшылар да 5 минуттан ұзақ ұстай алмайды. Мұны үйренуге де уақыт керек», – деп сөз бастады Аяжан Даниярқызы.

Аяжан бастапқыда ұстазының Абырой атты бүркітімен дайындалған. Ал нағыз құсбегіліктің не екенін Алтын деген құспен бірге білдім дейді.

«Қыз баласы сезімтал келеді, менің ойымша, қыздар ерлерге қарағанда құстың жағдайын түсініп тұрады. Қарапайым қолға шақырудың өзін біз 6 ай бойы дайындадық. Себебі бүркіт адамнан қиянат болмайтынын түсініп, отбасы мүшесі ретінде қабылдауы керек. Қолыңнан тамақ жеп үйренеді. Ал ұшырып үйреткенде ешкімге қауіп келмейтін жерге барған жөн. Бүркіт баптағанда қайсар мінезіңді басуға тура келеді. Айтып өткенімдей, бүркіттің сеніміне кіру үшін оның барлық әрекетіне көнесің. Саған атылып, қанатымен әдейі қағып жібереді, тырнағын батырады. Сондай сәтте бүркітке мойынсұнасың», – деп Аяжан құсбегіліктің қыр-сырын бөлісті.

Бастапқыда Аяжанның құсбегілікпен айналысқанына алаңдаған екен. Алайда уақыт өте қыздарының бүркітті қолға үйреткенін көріп, мақтанатын болды дейді. 

«Апа -атамның қызы болған соң, қалағанымды істейтінмін. Бастапқыда ата -анамның тарапынан түсініспеушіліктер болды. Кейін түрлі жарнамаларға түсіп, сұхбаттар бере бастаған соң оларда да мақтаныш сезімі пайда болды. Құсбегілік – басқа тірі жанмен, құспен топ болып жұмыс істеу. Дайындық, бүркітпен тіл табысу өте маңызды. Табиғатта көп уақыт өткізесің, табиғаттың бір бөлігімен етене жақын боласың», – дейді ол.

Құсбегілік – басқа тірі жанмен, құспен топ болып жұмыс істеу.

Аяжан Даниярқызының айтуынша, бұл спортта да төзімділік пен шыдам керек.

«Құсты үйретуге де, өзіңнің үйренуіңе де біршама уақыт қажет. Бүркіт – өте адал құс. Оның үстіне өзіне қиянат жасаған адамды ұмытпайды. Біздің мақсат – еліміздің өнерін, ата-баба мұрасын дәріптеу. Үнемі ұлттық киіммен жүрген соң шетелдіктер тұрмақ, өзіміздің қазақтар да таңырқап қарайды. Сондай сәттерде кеудеңді мақтаныш кернейді. Ал бүркітшілікке келгісі келетіндерді құшақ жая қарсы аламыз», – деді Аяжан Даниярқызы.

Мадина Досанова

Ozon Қазақстан-ның ТМД елдерін дамыту бөлімінің басшысы

Төрт мың жылдық тарихы тоғызқұмалақ ойыны стратегияға негізделген. Ойындағы сыни ойлау, қарсыласыңның қадамын алдын ала болжау сынды қасиеттер қазір бизнесте де көмектесіп келеді дейді Мадина Досанова.

«Бала күнімде тоғызқұмалақты ұлттық ойын ретінде қабылдайтынмын. Бірақ қазір дәл осы ойын менің ойлау жүйемді қалыптастырып, кәсіби жолыма үлкен әсер еткенін түсінемін. Себебі тоғызқұмалақ стратегияға негізделген. Бір қателік ойынның бағытын өзгертеді, сондықтан әр қадамыңды ойланасың. Кейін кәсіби ортаға келгенде, дәл осылай ойлайтынымды байқадым. Мен үшін кез келген жоба – бір ғана шешім емес, тұтас жүйе. Әр әрекеттің нарыққа, серіктестерге және ұзақ мерзімді нәтижеге әсерін бағалаймын. Қысқа мерзімді жеңіс емес, тұрақты позиция маңызды», – дейді ол.

Әйелдің сөзінше, тоғызқұмалақ тәуекелді басқаруға, сабыр мен тәртіпке үйреткен. 

«Кейде біздің кәсіби мінезіміз университетте емес, балалық шағымыздағы қарапайым тәжірибелерден, ойындардан қалыптасады. Ал менің стратегиялық мектебім тоғызқұмалақ тақтасынан басталған екен», – деп түйіндеді ол.

Менің стратегиялық мектебім тоғызқұмалақ тақтасынан басталған екен

Кәсіпкер алдағы уақытта желіні кеңейтіп, жаңа нүктелер ашуды, сондай-ақ сервисті жақсартып, процестерді автоматтандыруды жалғастырмақ.

Кәсіпкер пункттерді адам көп жүретін жерден ашқан. Басқару нақты процестер мен стандарттарға негізделген, бір бөлігі автоматтандырылған.

«Компанияда 2000 -нан астам тауар бар, бірақ ассортименттің 20–30%-ы негізгі сатылымды құрайды. Бизнес омниканалды модельмен, яғни клиентке керек түрлі каналды біріктіре жұмыс істейді: офлайн дүкендер, онлайн сату және маркетпейлстер, соның ішінде Ozon арқылы істейді. Соңғылары жаңа аудиторияға шығуға және сатылым географиясын кеңейтуге мүмкіндік берді. Дамудың бір кезеңінде нарық арзан аналогтармен толды, бірақ баға арқылы емес, сапа мен түпнұсқа өнімге басымдық беруді таңдадық. Бұл стратегия өзін ақтады. Бүгінде басты құндылық – клиент сенімі. Компания ата-аналарға жай тауар емес, комфорт, қауіпсіздік және үлкен таңдау ұсынады. Кәсіп менің ойлау тәсілімді өзгертіп, икемділікке, жылдам шешім қабылдауға және клиентпен адал болуға үйретті», – деп түйіндеді кәсіпкер.

«Қызметкерлерді таңдауда жауапкершілік, мұқияттылық және клиентке бағытталу басты рөл атқарады. Негізгі қиындық – кадр тұрақтамауы және тұрақты оқыту қажеттілігі. Жұмыста аналитика, операциялық құралдар мен платформаның ұсыныстары белсенді қолданылады. Бұл процестерді оңтайландырып, жүктемені болжауға және сервис сапасын арттыруға көмектеседі. Ozon-мен жұмыс істеген уақытта бизнес айтарлықтай өсті: клиенттер саны мен тапсырыс көлемі артты. Ең маңыздысы – дұрыс локация мен сапалы сервис болған жағдайда өсім өте жылдам болады. Сонымен қатар операциялық тиімділіктің маңызы жоғары: тіпті шағын өзгерістердің өзі үлкен нәтиже береді», – деп қосты ол.

«Бизнес тұрақты клиент ағыны бар әрі түсінікті сервис құру идеясынан басталды. Бұл алғашқы тәжірибем емес, бірақ дәл тапсырыс беру пункті форматы өте перспективалы болып көрінді. Онлайн сауданың өсуі мен адамдардың интернет арқылы жиі тапсырыс беруі де үлкен мотивация болды. Ozon платформасы – сенімді бренд, Қазақстанда белсенді дамып жатыр және түсінікті серіктестік моделін ұсынады. Бұл бизнесті кеңейтуге мүмкіндік беретініне сенім берді», – дейді Айгүл Чаяхметова.

Кәсіпкер бастапқыда күмән көп болғанын жасырмады. Кейін күйеуі негізгі серіктесіне айналып, бизнесті бірге дамытты. Қазір Baby Room – әлемдік үздік брендтер ұсынылатын кеңістік: арбалар, балалар жиһазы, күтім және тамақтандыру тауарлары.

«Бизнес жеке қажеттіліктен басталды: жүкті кезімде ыңғайлы әрі эстетикалық арба табу қиын болды. Stokke өнімін көргенде, сапалы әрі ойластырылған балалар тауарларына сұраныс бар екенін түсініп, осы бағытты таңдадым. Брендтің негізгі аудиториясы – бала үшін комфортты, қауіпсіздік пен сапаны таңдайтын саналы ата-аналар», – дейді ол.

Барлық құқықтары қорғалған